KEKEMELIKTE (AKICILIK BOZUKLUĞUNDA) TERAPI UYGULAMALARI

Lidcombe terapi

Özellikle 4-5 yaş öncesi çocuklarda kullanılan, aile bireylerinden birinin ya da çocuğun hayatındaki önemli bir kişinin öğretici olarak görev yaptığı ve çocuğun yaşadığı ortamda uygulanan bir yöntemdir. Terapist, belirlenen zamanlarda, proğramın nasıl uygulanacağını aile bireyine uygulamalı olarak gösterir. Aile bireyi evde bunu uygulayarak kaydını tutar ve bir sonraki randevuya gelir.

Uygulamada hedef akıcı konuşmanın (kekemeliği azaltmak) attırılmasıdır. Çocuk akıcı konuştuğu zaman ödüllendirilir. Akıcısızlık ortaya çıktığında görmezden gelinir. Terapinin ileriki zamanlarında akıcısızlık olduğunda bildirilir ve çocuktan düzeltmesi istenir (Her takılmada istenmez).

Akıcılık Şekillendirme (Fluency shaping):

Hedef daha akıcı konuşmaktır. Kelimelerden başlanarak günlük yaşamdaki iletişim düzeyine kadar, belli yöntemler öğretilerek, akıcılık arttırılmaya çalışılır. Kekeleyen birey seslerle ve azdan başlayıp daha karmaşığa ses dizileriyle kas hareketlerinin geçişlerini dikkatlice uygular. Kekeme birey konuşmasını yönetmede tamamen sorumludur.

Doğru Nefes: Konuşmaya başlamadan önceden kontrollü ve bilinçli nefes almadır. Diyafram, soluk alma esnasında düzgün hareket etmelidir ve artikülatörler dahil tüm vokal sistem rahat kalmalıdır. Hava verme ve ses aynı anda başlamalıdır.

Yumşak Başlangıç: Konuşmanın, artikülatörlerin birbirine hafif dokunarak başlatılmasıdır. Daha çok patlamalı ve dudak sesleri gibi fazla temas içeren seslerde kullanılır.

Yavaş Konuşma: konuşma hızını düşürmedir. Bu hedef sesten sese kelimeden kelimeye yumuşak geçiş sağlar. Kişi konuşmada, kelimeleri gruplayarak ilerletmeyi ve doğal molaların oluşacağı yerlerde duraklamayı uygular.

Stuttering Modification: Bu yöntemin hedefi, kekemeliğe (Akıcılık bozukluğuna)neden olan gerginliğin ilk anını önleme ve kişinin mücadelesidir. Kekemelik-modifikasyon yaklaşımının odak noktası, tipik duyarsızlaştırma ve kendine güven eğitimi aracılığıyla korku ve kaçınmayı yönetme ve kekemeliği (Akıcılık bozukluğunu) azaltmadır.

Birey kekemelikten (Akıcılık bozukluğundan)kurtulmak için motive edilir. Kekelerken ki davranış, duygu ve tutumları terapistle birlikte belirlenir. Kekemelikle (Akıcılık bozukluğu) ilgili korkulardan olumsuz duygulardan ve anksiyeteden kurtulmasına yardımcı olunur. Kişi bilinçli kekeleyerek kolay bir şekilde sesi ya da kelimeyi tekrar etmeye başlar. Sonra Birey, kekeleyeceği kelimeyi tahmin eder ve daha yavaş ve hafif bir temasla, pürüzsüz ve kolayca kelimenin ilk sesine başlar ve yavaş, rahat, yumuşak bir şekilde tamamlar. Bu süreç genellenerek, kişinin günlük hayatta kullanması sağlanır.

Bütünleştirici Yaklaşımlar (Fluency shaping ve Stuttering Modification karışımı)

Terapiye genellikle fluency shaping stratejisinin yavaş ve pürüssüz konuşmayı öğretmeyle başlanır. Bu kişiyi belirgin kekemelik (Akıcılık bozukluğu) davranışlarından kurtarır. Kekemeliğin (Akıcılık bozukluğu) sürdüğü anlarda Stuttering Modificationla kekemeliği yönetmeyi öğretir. Ek olarak Stuttering Modificationun motivasyon, tanımlama ve duyarsızlaştırma aşamaları, kişinin kekemeliği büyüten negatif duyguları yönetmesi için terapiye dahil edilir.

Güncel Cihazlar: Kalabalıkta konuşurken duran ya da azalan takılmalardaki olgu gibi koro etkisi yaratacak şekilde taklit ederek ve ya gecikmiş işitsel geribildirim yoluyla konuşma hızını yavaşlatarak kekemeliği (Akıcılık bozukluğunu) azaltmaya çalışır. Bu cihazların uzun dönemli sonuçlar üzerine çalışmalar yayınlanmamıştır.

Savaş ÇELİK

Uzman Dil ve Konuşma Terapisti